Pytania egzaminacyjne (wykłady 1-4)

Sekcja 1 - Wyrażenia Lambda i interfejsy funkcyjne

1. Czym jest wyrażenie lambda w Javie?

A) nową klasą bazową dziedziczoną przez wszystkie obiekty
B) instancją interfejsu funkcyjnego
C) słowem kluczowym języka Java
D) typem prymitywnym

Lambda to skrócona forma klasy anonimowej implementującej jedyną metodę abstrakcyjną interfejsu funkcyjnego.

2. Ile metod abstrakcyjnych musi mieć interfejs funkcyjny (SAM)?

A) dokładnie jedną
B) co najmniej dwie
C) zero
D) dowolną liczbę

SAM = Single Abstract Method. Interfejs może dodatkowo zawierać metody domyślne i statyczne.

3. Do czego służy adnotacja @FunctionalInterface?

A) tworzy lambdę automatycznie
B) pozwala kompilatorowi sprawdzić, że interfejs ma dokładnie jedną metodę abstrakcyjną
C) jest wymagana, aby interfejs był funkcyjny
D) włącza pełne programowanie funkcyjne w Javie

Interfejs z jedną metodą abstrakcyjną jest funkcyjny nawet bez adnotacji; adnotacja to tylko zabezpieczenie na poziomie kompilacji.

4. Które stwierdzenia o wyrażeniach lambda są prawdziwe? (możliwych wiele poprawnych odpowiedzi)

A) są lukrem składniowym dla klas anonimowych
B) kompilator wyznacza typy argumentów z kontekstu (target typing)
C) wprowadzają do Javy pełny paradygmat funkcyjny zamiast obiektowego
D) redukują boilerplate code

Lambda realizuje koncept funkcyjny w sposób obiektowy (nadal jest instancją interfejsu), nie zastępuje paradygmatu obiektowego.

5. Który interfejs funkcyjny ma metodę boolean test(T t)?

A) Function
B) Consumer
C) Predicate
D) Supplier

Predicate<T> przyjmuje argument i zwraca boolean, stosowany do filtrowania i walidacji.

6. Interfejs, który nic nie przyjmuje, a zwraca wartość (T get()), to:

A) Consumer
B) Supplier
C) Function
D) Predicate

Supplier to dostawca danych, przeciwieństwo Consumera, który bierze argument i nic nie zwraca.

7. Który interfejs reprezentuje transformację T -> R metodą R apply(T t)?

A) Function<T,R>
B) BiFunction<T,U,R>
C) UnaryOperator<T>
D) Predicate<T>

Function<T,R> przekształca argument typu T na wynik typu R (często innego typu).

8. Czym jest UnaryOperator<T>?

A) interfejsem o dwóch argumentach
B) szczególnym przypadkiem Function<T,T> (wejście i wyjście tego samego typu)
C) interfejsem zwracającym boolean
D) interfejsem bez argumentów

UnaryOperator<T> to Function, w której typ wejścia i wyjścia jest taki sam.

9. BinaryOperator<T> to:

A) interfejs zwracający void
B) szczególny przypadek BiFunction<T,T,T> (dwa argumenty i wynik tego samego typu)
C) interfejs o jednym argumencie
D) interfejs przyjmujący Predicate

BinaryOperator<T> przyjmuje dwa argumenty typu T i zwraca wynik typu T, np. (a,b) -> a + b.

10. Zmienna lokalna użyta wewnątrz lambdy musi być:

A) statyczna
B) publiczna
C) final lub efektywnie final (effectively final)
D) typu prymitywnego

Lambda może korzystać tylko ze zmiennych lokalnych, które nie są modyfikowane po inicjalizacji.

11. Które z poniższych są wbudowanymi interfejsami funkcyjnymi z pakietu java.util.function? (możliwych wiele poprawnych odpowiedzi)

A) Predicate
B) Consumer
C) Iterator
D) Supplier

Iterator należy do java.util i nie jest interfejsem funkcyjnym w tym zestawieniu; pozostałe trzy są.

12. Czym jest “boilerplate code”?

A) kodem, który zwiększa wydajność programu
B) kodem powtarzalnym, wymaganym do działania, ale niewnoszącym wartości
C) kodem maszynowym generowanym przez JVM
D) komentarzem dokumentującym klasę

Boilerplate to kod, który “puchnie” i jest wielokrotnie powtarzany; lambdy go redukują.

13. Który interfejs ma metodę void accept(T t) i służy do efektów ubocznych (np. logowanie)?

A) Supplier
B) Function
C) Consumer
D) Predicate

Consumer<T> bierze argument i nic nie zwraca, typowo wykonuje akcję (wyświetlanie, zapis, log).

14. Które stwierdzenia o programowaniu funkcyjnym są prawdziwe? (możliwych wiele poprawnych odpowiedzi)

A) funkcje mogą przyjmować i zwracać inne funkcje
B) styl jest deklaratywny (“co zrobić, a nie jak”)
C) opiera się głównie na mutowalnym stanie i pętlach
D) funkcje są najważniejszym narzędziem paradygmatu

Programowanie funkcyjne preferuje niemutowalność i rekurencję; styl imperatywny z pętlami jest cechą programowania obiektowego.

15. Metody and(), or(), negate() w interfejsie Predicate to metody:

A) abstrakcyjne
B) domyślne (default)
C) prywatne
D) konstruktory

Są to metody domyślne należące do interfejsu; Function.identity() czy BinaryOperator.minBy() są z kolei metodami statycznymi.

Sekcja 2 - Kolekcje i Stream API

1. Czym różnią się kolekcje od tablic?

A) kolekcje przechowują tylko typy prymitywne
B) kolekcje nie mają stałego rozmiaru (rosną i maleją dynamicznie)
C) tablice nie mogą przechowywać obiektów
D) kolekcje są zawsze synchronizowane

Kolekcje dynamicznie zmieniają rozmiar i przechowują wyłącznie typy referencyjne (przez generyki).

2. Która kolekcja jest synchronizowana?

A) ArrayList
B) Vector
C) HashSet
D) LinkedList

Vector jest synchronizowany (jeden wątek), ArrayList nie. Przy rozszerzaniu Vector podwaja pamięć, ArrayList zwiększa o 50%.

3. Które stwierdzenia o HashSet i HashMap są prawdziwe? (możliwych wiele poprawnych odpowiedzi)

A) HashSet nie dopuszcza duplikatów
B) HashMap umożliwia szybkie wyszukiwanie wartości po kluczu
C) gwarantują kolejność elementów wg dodania
D) dają bardzo szybki dostęp do elementów

Tablice haszujące nie gwarantują kolejności; HashSet szybko sprawdza istnienie elementu, HashMap szybko wyszukuje po kluczu.

4. Kiedy Stream API zostało dodane do Javy?

A) w Javie 6
B) w Javie 8
C) w Javie 11
D) od początku istnienia języka

Stream API (podobnie jak lambdy) pojawiło się w Javie 8.

5. Z ilu elementów składa się pipeline strumienia?

A) z dwóch: źródło i wynik
B) z trzech: źródło, operacje pośrednie, operacja końcowa
C) z czterech: źródło, filtr, mapowanie, zapis
D) z jednego: kolekcji

Pipeline: źródło -> operacje pośrednie (transformacje) -> operacja końcowa (wynik).

6. Które operacje są operacjami pośrednimi (zwracają nowy strumień)? (możliwych wiele poprawnych odpowiedzi)

A) filter()
B) map()
C) collect()
D) sorted()

collect() jest operacją końcową; filter, map, sorted to operacje pośrednie.

7. Które operacje są stateful (stanowe)? (możliwych wiele poprawnych odpowiedzi)

A) sorted()
B) map()
C) distinct()
D) limit()

Operacje stateful zależą od innych elementów lub przechowują stan; map i filter są stateless.

8. Co robi operacja distinct()?

A) sortuje elementy rosnąco
B) usuwa duplikaty, porównując elementy przez equals()
C) ogranicza liczbę elementów do n
D) pomija pierwsze n elementów

distinct() usuwa powtórzenia (na podstawie equals()), jest operacją stateful i zachowuje kolejność.

9. Która operacja jest operacją końcową (terminalną)?

A) filter()
B) map()
C) collect()
D) skip()

collect() kończy strumień i zbiera wynik do kolekcji lub innej struktury danych.

10. Co zwraca metoda count()?

A) int
B) long
C) Optional<Long>
D) boolean

count() zwraca liczbę elementów strumienia jako long.

11. Co zwraca findFirst()?

A) pierwszy element jako T
B) Optional<T>
C) boolean
D) long

findFirst() zwraca Optional<T>, bo strumień może być pusty.

12. Które stwierdzenia o strumieniu są prawdziwe? (możliwych wiele poprawnych odpowiedzi)

A) strumień nie przechowuje danych, operuje na źródle
B) strumień nie modyfikuje źródła
C) strumień można przetwarzać wielokrotnie bez ponownego tworzenia
D) strumień jest jednorazowy

Strumień jest jednorazowy: aby użyć go ponownie, trzeba utworzyć go od nowa.

13. Do czego służy Collectors.groupingBy()?

A) dzieli elementy na dwie grupy true/false
B) grupuje elementy według klucza, zwracając Map<K, List<T>>
C) usuwa duplikaty
D) sortuje elementy

groupingBy(klasyfikator) tworzy mapę kluczy do list elementów; partitioningBy dzieli na true/false.

14. Jaki mechanizm wykorzystuje parallelStream()?

A) ThreadPoolExecutor
B) ForkJoinPool
C) ScheduledExecutorService
D) jeden wątek główny

parallelStream() dzieli dane na zadania i przetwarza je równolegle przy użyciu ForkJoinPool.

15. Kiedy NIE zaleca się używania parallelStream()? (możliwych wiele poprawnych odpowiedzi)

A) dla małych kolekcji
B) dla operacji zależnych od kolejności
C) dla dużych, niezależnych zbiorów danych z operacjami stateless
D) dla operacji z efektami ubocznymi lub blokujących

Równoległe przetwarzanie opłaca się dla dużych, niezależnych zbiorów; w pozostałych przypadkach bywa nieefektywne lub niebezpieczne.

Sekcja 3 - Aplikacje bazodanowe (JDBC) i GUI

1. Czym jest JDBC?

A) silnikiem bazy danych
B) standardowym API Javy do komunikacji z relacyjnymi bazami danych, niezależnym od silnika
C) językiem zapytań zastępującym SQL
D) frameworkiem ORM

JDBC (Java Database Connectivity) to warstwa pośrednicząca między JDK a DBMS.

2. Który element pakietu java.sql zarządza sterownikami i nawiązuje połączenia?

A) Connection
B) DriverManager
C) Statement
D) ResultSet

DriverManager to centralny punkt zarządzania sterownikami JDBC i nawiązywania połączeń.

3. Który typ sterownika JDBC jest najczęściej stosowany?

A) JDBC-ODBC bridge
B) Native API
C) Network protocol
D) Thin driver

Thin driver jest napisany w całości w Javie i łączy się bezpośrednio przez protokół sieciowy (np. jdbc:mysql://...).

4. Sterownik JDBC-ODBC bridge:

A) jest zalecany w nowych projektach
B) jest przestarzały i został usunięty w Javie 8
C) jest napisany w całości w Javie
D) łączy się bezpośrednio z bazą przez sieć

Most JDBC-ODBC tłumaczył wywołania JDBC na ODBC i został usunięty w Javie 8.

5. Które stwierdzenia o PreparedStatement są prawdziwe? (możliwych wiele poprawnych odpowiedzi)

A) używa placeholderów ? (parametryzacja)
B) jest bezpieczny przed SQL Injection
C) nie może być użyty wielokrotnie
D) może być wielokrotnie wykonywany z różnymi wartościami

PreparedStatement oddziela kod SQL od danych, dzięki czemu chroni przed wstrzyknięciem SQL.

6. Która metoda służy do wykonywania zapytań SELECT?

A) executeUpdate(sql)
B) executeQuery(sql)
C) execute(sql) zawsze i wyłącznie
D) createStatement(sql)

executeQuery() zwraca ResultSet; executeUpdate() służy do INSERT/UPDATE/DELETE i zwraca liczbę wierszy.

7. Co zwraca metoda executeUpdate()?

A) ResultSet
B) boolean
C) liczbę zmodyfikowanych wierszy (int)
D) Connection

executeUpdate() dla INSERT/UPDATE/DELETE zwraca liczbę zmodyfikowanych wierszy.

8. Czym jest atak SQL Injection i jak się przed nim bronić?

A) atakiem na sieć, broni się go firewallem
B) wstrzyknięciem fragmentu SQL przez dane wejściowe; obroną jest PreparedStatement
C) błędem składni naprawianym przez try-catch
D) przepełnieniem bufora, broni się go zmianą typu kolumny

Klasyczny przykład to login ' OR '1'='1; PreparedStatement oddziela kod SQL od danych i neutralizuje atak.

9. Jak działa ResultSet?

A) jak lista, do której dodajemy elementy
B) jak iterator po wierszach; next() przesuwa kursor i zwraca false na końcu
C) jak mapa klucz-wartość
D) jak strumień jednorazowy bez kursora

ResultSet to wynik SELECT; kolumny odczytujemy po nazwie lub indeksie, a indeksy liczone są od 1.

10. Które stwierdzenia o transakcjach w Connection są prawdziwe? (możliwych wiele poprawnych odpowiedzi)

A) setAutoCommit(false) wyłącza automatyczne zatwierdzanie
B) commit() zatwierdza transakcję
C) rollback() zatwierdza transakcję
D) rollback() wycofuje transakcję

commit() zatwierdza, a rollback() wycofuje zmiany; sterowanie transakcją wymaga wyłączenia autocommit.

11. Bazowym wyjątkiem dla błędów JDBC jest:

A) IOException
B) SQLException
C) RuntimeException
D) SQLTimeoutException

Po SQLException dziedziczą pozostałe wyjątki JDBC, więc można je obsłużyć w jednym bloku catch.

12. Który komponent Swing służy do wyświetlania danych w tabeli?

A) TableView
B) JTable
C) ObservableList
D) JScrollPane

W Swing dane tabelaryczne wyświetla JTable; w JavaFX odpowiednikiem jest TableView.

13. Z czym powiązany jest TableView w JavaFX, co daje automatyczne odświeżanie widoku?

A) z TableModel
B) z ObservableList
C) z ResultSet
D) z DefaultTableModel

TableView powiązany z ObservableList automatycznie odświeża widok przy zmianie danych; kolumny mapuje PropertyValueFactory.

14. Jakie są zalety wzorca DAO (Data Access Object)? (możliwych wiele poprawnych odpowiedzi)

A) separacja logiki biznesowej od operacji na bazie
B) łatwiejsze testowanie (możliwość podmiany na mock)
C) wymusza użycie tylko jednej konkretnej bazy danych
D) wymienność bazy danych (zmiany tylko w DAO)

DAO centralizuje operacje CRUD jednej encji w jednej klasie i realizuje architekturę warstwową GUI -> Service -> DAO -> Database.

15. Czym jest baza H2?

A) bazą NoSQL działającą tylko w chmurze
B) lekką relacyjną bazą napisaną w Javie, działającą w pamięci lub jako plik
C) narzędziem do budowania projektów Java
D) sterownikiem JDBC typu native

H2 jest szybka, nie wymaga instalacji i nadaje się do nauki oraz testów; Maven (z plikiem pom.xml) to z kolei narzędzie do zarządzania projektem.

Sekcja 4 - ORM, JPA i Hibernate

1. Czym jest ORM (Object-Relational Mapping)?

A) silnikiem bazy danych
B) techniką mapowania obiektów Java na struktury relacyjnej bazy (encja - tabela, pole - kolumna)
C) językiem zapytań zastępującym SQL
D) sterownikiem JDBC

ORM automatyzuje CRUD przez metody (persist, merge, remove) i generuje SQL przez framework.

2. Jaka jest relacja między JPA a Hibernate?

A) Hibernate to standard, JPA to jego implementacja
B) JPA to specyfikacja (standard), Hibernate to jej implementacja
C) to dwa niezależne, niepowiązane frameworki
D) JPA i Hibernate to to samo

JPA definiuje kontrakt (interfejsy i adnotacje), Hibernate dostarcza konkretną realizację; implementacją JPA jest też EclipseLink.

3. Co jest wadą JDBC, którą rozwiązuje ORM? (możliwych wiele poprawnych odpowiedzi)

A) dużo kodu (boilerplate) i ręczne zamykanie zasobów
B) ręczne mapowanie ResultSet na obiekty Java
C) pełna kontrola nad zapytaniami SQL
D) silne powiązanie z konkretną bazą i słaba przenośność

Pełna kontrola nad SQL to zaleta JDBC, a nie wada; pozostałe punkty to wady, które ogranicza ORM.

4. Które elementy są wymagane, aby klasa była encją JPA? (możliwych wiele poprawnych odpowiedzi)

A) adnotacja @Entity
B) klucz główny oznaczony @Id
C) dziedziczenie po klasie Entity
D) konstruktor bezargumentowy

Encja wymaga @Entity, @Id oraz konstruktora bezargumentowego (wymaganego przez Hibernate).

5. Które komponenty są głównymi elementami JPA?

A) SessionFactory i Session
B) EntityManager i EntityManagerFactory
C) DriverManager i Connection
D) JpaRepository i CrudRepository

JPA operuje na EntityManager i EntityManagerFactory; Session/SessionFactory to API specyficzne dla Hibernate.

6. Ile stanów ma cykl życia encji w JPA?

A) dwa
B) trzy
C) cztery: transient, managed, detached, removed
D) pięć

Encja przechodzi przez stany: transient (nowy), managed (zarządzany), detached (odłączony), removed (do usunięcia).

7. W którym stanie zmiany encji są automatycznie synchronizowane z bazą (dirty checking)?

A) transient
B) managed
C) detached
D) removed

Encja managed jest śledzona przez persistence context; em.contains(entity) zwraca dla niej true.

8. Która adnotacja odpowiada relacji “wiele do wielu”?

A) @OneToMany
B) @ManyToOne
C) @OneToOne
D) @ManyToMany

@ManyToMany wymaga tabeli pośredniej, definiowanej przez @JoinTable (np. Student - Courses).

9. Do czego służy atrybut mappedBy?

A) określa nazwę tabeli
B) wskazuje właściciela relacji (stronę odwrotną, bez własnej tabeli pośredniej)
C) generuje klucz główny
D) włącza cache drugiego poziomu

mappedBy wskazuje, która strona jest właścicielem relacji; @JoinColumn definiuje klucz obcy.

10. Co robi wartość update właściwości hibernate.hbm2ddl.auto?

A) tworzy schemat od nowa, usuwając dane
B) aktualizuje schemat (dodaje kolumny/tabele), zachowując istniejące dane
C) tylko sprawdza zgodność schematu bez zmian
D) usuwa schemat przy zamknięciu aplikacji

update zachowuje dane; create tworzy schemat od nowa i usuwa poprzednie dane, validate tylko sprawdza zgodność.

11. Które stwierdzenia o cache pierwszego poziomu (L1) są prawdziwe? (możliwych wiele poprawnych odpowiedzi)

A) jest automatyczny i zawsze włączony
B) jego zakresem jest Session / EntityManager
C) wymaga konfiguracji np. Ehcache
D) ponowne pobranie tej samej encji w sesji nie generuje zapytania SQL

L1 działa automatycznie w obrębie sesji; to L2 (współdzielony między sesjami) wymaga osobnej konfiguracji.

12. Które podejścia do operacji CRUD oferuje ORM? (możliwych wiele poprawnych odpowiedzi)

A) API ORM (persist, find, merge, remove)
B) JPQL / HQL
C) Criteria API i Native SQL
D) wyłącznie surowe zapytania ODBC

ORM umożliwia pracę przez API ORM, JPQL/HQL, Criteria API oraz Native SQL.

13. Co robi CascadeType.REMOVE?

A) zapisuje powiązane encje przy zapisie nadrzędnej
B) usuwa powiązane encje przy usunięciu encji nadrzędnej
C) aktualizuje powiązane encje detached
D) odświeża stan encji z bazy

REMOVE propaguje usunięcie na encje powiązane; należy go stosować ostrożnie, by uniknąć niezamierzonych usunięć.

14. Czym charakteryzuje się JpaRepository (Spring Boot) w hierarchii poziomów abstrakcji?

A) jest niskopoziomowym API Hibernate
B) jest wysokopoziomową abstrakcją z automatycznym CRUD i query derivation
C) jest standardem JPA niezależnym od implementacji
D) generuje bezpośrednio zapytania ODBC

JpaRepository to poziom high-level, korzystający wewnętrznie z EntityManager (Spring Data JPA).

15. Które stwierdzenia o JPQL / HQL są prawdziwe? (możliwych wiele poprawnych odpowiedzi)

A) operują na encjach i ich polach, a nie na tabelach
B) są niezależne od konkretnej bazy danych
C) wymagają ręcznego mapowania ResultSet
D) składnia jest zbliżona do SQL

JPQL/HQL piszemy w odniesieniu do encji (np. SELECT u FROM User u); ręczne mapowanie ResultSet to cecha czystego JDBC.